Kiedy standard mówi sprawdzam
wywiad z cyklu: W DOBRYM SMAKU

W ramach cyklu W dobrym smaku – rozmowy o jakości i bezpieczeństwie żywności rozpoczynamy nową odsłonę rozmów - Kiedy standard mówi sprawdzam, w której oddajemy głos auditorom stojącym po stronie systemu, gdzie wymagania są weryfikowane, a zapisy standardów konfrontowane z praktyką zakładów produkcyjnych.
Pierwszą rozmowę w tej odsłonie Katarzyna Batorska przeprowadziła ze znaną już Państwu z grudniowego wywiadu cyklu W dobrym smaku – rozmowy o jakości
i bezpieczeństwie żywności auditorką wiodącą standardu IFS Food oraz BRCGS Food Safety, od wielu lat współpracującą z jednostką certyfikacyjną TUV NORD Polska, Panią Aleksandrą Smołką.
Katarzyna Batorska: Dzień dobry Pani Aleksandro. Dziękuję za przyjęcie kolejnego już zaproszenia do rozmowy. Zgodnie z zapowiedzią dzisiaj rozpoczynamy odsłonę – Kiedy standard mówi sprawdzam, znanej już naszym czytelnikom serii wywiadów W dobrym smaku – rozmowy o jakości i bezpieczeństwie żywności.
Podczas dzisiejszej rozmowy skupimy się na wymaganiach, które zawsze uruchamiają podczas audytów moment „sprawdzam” i są kluczowe dla działań, przeglądów i testów systemowych. Z perspektywy auditora – jaką rolę odgrywa cykliczność
w ocenie systemu bezpieczeństwa żywności i dlaczego właśnie te wymagania tak często decydują o stwierdzonych niezgodnościach?
Aleksandra Smołka: Standardy IFS Food czy BRCGS Food Safety określiły szereg wymagań, którym nadały konkretne ramy czasowe np. raz w roku lub kwartalnie. Zastosowanie takiego rozwiązania daje pewność, że firma regularnie będzie przeglądać wdrożony system bezpieczeństwa żywności. Jednak jest to jeden z głównych powodów niezgodności, jakie są stwierdzane podczas audytów certyfikacyjnych. Coraz częściej zadawanym pytaniem przez auditora w zakładach podchodzących kolejny raz do certyfikacji, nie jest to czy ma on wdrożoną procedurę, ale poszukiwanie odpowiedzi na pytanie „Jak często wykonywany jest przegląd danego zagadnienia i jaki jest na to dowód?”.
Cykliczność działań to fundament obu standardów. System bezpieczeństwa żywności powinien funkcjonować przez cały rok, a nie tylko „od audytu do audytu”.
Katarzyna Batorska: Rzeczywiście, sformułowanie w ten sposób wymaganej częstotliwości oceny czy weryfikacji poszczególnych wymagań, daje z jednej strony pewną swobodę organizacji, jednak z drugiej wymusza świadome do niej podejście. Pani Aleksandro, mogłaby Pani podać przykłady tego typu wymagań dla obu standardów?
Aleksandra Smołka: Jednym z pierwszych wymagań w obu standardach, któremu nadano ramy czasowe jest przegląd zarządzania systemu bezpieczeństwa żywności. IFS Food oraz BRCGS Food Safety podchodzą do niego w podobny sposób, natomiast dzielą je drobne niuanse. Przykładowo, brytyjski standard założył jedynie, że ma się on odbywać „nie rzadziej niż raz w roku”, gdzie drugi standard podaje ramy czasowe - przegląd należy zaplanować w okresie 12 miesięcy, a realizacja nie może przekraczać 15 miesięcy.
Przegląd zarządzania jest formalnym i udokumentowanym podsumowaniem wielu tematów i punktem wyjścia do np. celów jakościowych na następny rok. Ważnym aspektem jest udział i zaangażowanie najwyższego kierownictwa firmy. Dobrze przygotowany i zrealizowany na czas potrafi zaoszczędzić wiele niezgodności stwierdzanych podczas audytów certyfikacyjnych.
IFS Food Wymaganie 1.3.1 | BRCGS Food Safety Wymaganie 1.1.4 |
Taki przegląd obejmuje co najmniej: - wyniki audytów i inspekcji
- przegląd celów i polityki, w tym elementów kultury bezpieczeństwa żywności (food safety culture)
- pozytywne i negatywne opinie klientów
- wynik oceny oszustw żywnościowych (food fraud) - wynik oceny obrony żywności (food defence) - zgodność procesu
- kwestie zgodności - status korekt i działań naprawczych - skargi/reklamacje organów nadzorujących | Przegląd musi obejmować ocenę: - wyników audytów wewnętrznych, audytów przeprowadzonych przez drugie i/lub trzecie strony
- wszelkich celów, które nie zostały spełnione, aby zrozumieć przyczyny leżące u podstaw niespełnienia celów. Informacje te należy wykorzystać do ustalania przyszłych celów i ułatwiania ciągłego doskonalenia
- reklamacji klientów i wyników wszelkich informacji zwrotnych uzyskanych od klientów
- skuteczności systemów HACCP, systemów ochrony i autentyczności żywności oraz planu propagowania kultury bezpieczeństwa i jakości żywności
- incydentów (w tym wycofania produktu z rynku i z obrotu), działań korygujących, wyników niezgodnych ze specyfikacją i materiałów niezgodnych z wymaganiami - wymagań związanych z zasobami - planów i terminów realizacji działań ustalonych podczas poprzedniego przeglądu
|
Analizując standard, warto również zwrócić uwagę na początkowe wymagania BRCGS Food Safety w zakresie:
Standard IFS Food oraz BRCGS Food Safety jasno określiły, że HACCP jest ważnym systemowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa produkowanej żywności.
W obrębie tego zagadnienia pojawiają się poniższe zobowiązania:
| IFS Food | BRCGS Food Safety |
| Weryfikacja schematu przebiegu procesu | Wymaganie 2.3.5.1 Przedstawiciele zespołu HACCP zobowiązani są zweryfikować diagram przepływu, poprzez weryfikację na miejscu (on-site), na wszystkich etapach działań operacyjnych i zmianach produkcyjnych (shifts). W uzasadnionych przypadkach należy wprowadzić zmiany do diagramu.- BRAK OKREŚLONEJ CZĘSTOTLIWOŚCI | Wymaganie 2.6.1 Zespół HACCP ds. bezpieczeństwa żywności musi weryfikować dokładność schematów przebiegu procesu poprzez audyt w zakładzie co najmniej raz w roku oraz w przypadku zmian w procesie. |
| Walidacja planu HACCP i ustalenie procedur weryfikacji | Wymaganie 2.3.11.2* Należy dokumentować, wdrożyć i utrzymywać procedury weryfikacji w celu potwierdzenia, że plan HACCP działa prawidłowo. Działania weryfikacyjne planu HACCP należy przeprowadzić co najmniej raz w okresie 12 miesięcy lub w przypadku wystąpienia istotnych zmian. | Wymaganie 2.12.3 Zespół HACCP ds. bezpieczeństwa żywności musi przeprowadzać przegląd HACCP lub planu bezpieczeństwa żywności oraz warunków wstępnych przynajmniej raz w roku oraz przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo produktu. |
| IFS Food | BRCGS Food Safety |
| Identyfikowalność | Wymaganie 4.18.2* System identyfikowalności, w tym bilans masy, należy testować co najmniej raz w okresie 12 miesięcy lub w przypadku wystąpienia istotnych zmian. Należy zapewnić, że próbki do badań odzwierciedlają kompleksowość oferty produktowej firmy. Zapisy badań wykazują możliwość śledzenia w przód i w tył (od dostarczonych produktów do surowców i odwrotnie). | Wymaganie 3.9.3 Zakład musi testować system identyfikowalności w całym zakresie grup produktów, w celu zapewnienia, że identyfikowalność od dostawcy surowca (łącznie z opakowaniami bezpośrednimi), do produktu końcowego i vice versa. (…) Test ten musi być przeprowadzany w określonych odstępach czasu, ale nie rzadziej niż raz w roku, a wyniki należy zachować do kontroli. Identyfikowalność musi być osiągalna w ciągu 4 godzin. |
| Testowanie zarządzania kryzysowego, wycofania produktu z obrotu | Wymaganie5.9.2* Należy zapewnić, że procedura jest poddawana wewnętrznemu testowaniu w zakresie zwrotu/ wycofania, poprzez objęcie nią całego procesu. Działalnie to należy zaplanować w okresie 12 miesięcy, a jego realizacja nie może przekracza 15 miesięcy. Wynik testu należy poddawać przeglądowi w celu ciągłego doskonalenia. | Wymaganie 3.11.3 Procedury zarządzania incydentami (w tym odnośnie wycofania produktu z rynku i z obrotu) muszą być testowane przynajmniej raz w roku w sposób zapewniający ich skuteczność. (…) |
| Food Fraud | Wymaganie 4.20.4* Ocena podatności na oszustwa żywnościowe należy poddać przeglądowi, co najmniej raz w okresie 12 miesięcy lub w przypadku wystąpienia istotnych zmian. W razie konieczności plan food fraud należy odpowiednio zmieniać/aktualizować. | Wymaganie 5.4.3 Konieczne jest przeprowadzenie udokumentowanej oceny narażenia w odniesieniu do wszystkich surowców lub grup surowców w celu oszacowania potencjalnego zagrożenia zafałszowaniem lub zastępowaniem. (…) Plan musi być poddawany przeglądowi w celu uwzględnienia zmieniających się warunków ekonomicznych oraz informacji rynkowych mogących wpływać na potencjalne ryzyko. Musi to być przeprowadzane raz w roku oraz zawsze, gdy (…). |
| Food Defence | Wymaganie4.21.3 Plan obrony żywności należy testować pod kątem skuteczności i poddawać przeglądowi co najmniej raz w okresie 12 miesięcy lub w przypadku wystąpienia istotnych zmian. | Wymaganie 4.2.3 W przypadku gdy surowce lub produkty są zidentyfikowane jako szczególnie zagrożone, plan ochrony żywności musi obejmować środki kontroli mające na celu ograniczenie tego ryzyka. Jeżeli działania zapobiegawcze nie są wystarczające lub możliwe, należy wprowadzić systemy identyfikujące wszelkie ingerencje. Te środki kontroli muszą być monitorowane, a wyniki udokumentowane. Środki kontroli należy weryfikować co najmniej raz w roku. |
Katarzyna Batorska: Cykliczność działań wyraźnie wybrzmiewa jako jeden z kluczowych elementów skutecznego systemu bezpieczeństwa żywności. To właśnie regularność przeglądów, testów i weryfikacji pokazuje, czy system rzeczywiście działa w praktyce,
a nie tylko formalnie spełnia wymagania standardu.
Pani Aleksandro, dziękuję bardzo za przybliżenie nam tego tematu i podzielenie się z nami swoim doświadczeniem. Mam nadzieję, że nasza rozmowa będzie dla czytelników pomocna przy opracowywaniu lub przeglądzie dokumentacji w swoich organizacjach.
W kolejnych rozmowach w ramach serii Kiedy standard mówi sprawdzam przyjrzymy się następnym zagadnieniom związanym z zarządzaniem bezpieczeństwem żywności zgodnie z wymaganiami standardów IFS Food i BRCGS Food Safety. Porozmawiamy o praktycznych aspektach ich wdrażania w organizacjach branży spożywczej oraz o wyzwaniach audytowych, z którymi na co dzień mierzą się zarówno firmy, jak i auditorzy.
--
Kiedy standard mówi sprawdzam to seria rozmów z auditorem IFS Food i BRCGS Food Safety, w których będziemy się koncentrować na poszczególnych wymaganiach lub typach wymagań właścicieli standardów bezpieczeństwa żywności z uwzględnieniem podejścia i perspektywy audytorskiej. Przyglądamy się momentom,
w których zapisy IFS Food, BRCGS Food Safety są weryfikowane w praktyce – podczas audytów certyfikacyjnych, ale także, a może przede wszystkim, podczas codziennego funkcjonowania systemów bezpieczeństwa żywności.